Thuyên tắc phổi (Pulmonary Embolism – PE) là tình trạng mạch máu phổi bị tắc đột ngột bởi cục máu đông, bóng khí, mỡ, hoặc mảnh mô từ hệ tuần hoàn, trong đó 90–95% trường hợp do huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT). Đây là bệnh lý có tỷ lệ tử vong cao nếu không được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.
Điểm đặc trưng nhất của thuyên tắc phổi là khó thở đột ngột – một cảm giác bệnh nhân mô tả như “không thể lấy đủ hơi”, diễn ra trong vài giây đến vài phút. Sở dĩ triệu chứng này xảy ra cấp tính là do một phần phổi mất hoàn toàn khả năng trao đổi khí chỉ trong khoảnh khắc, khiến cơ thể rơi vào tình trạng thiếu oxy mô nghiêm trọng.
Phổi là nơi giao thoa giữa hai hệ thống:
Quá trình trao đổi khí chỉ xảy ra hiệu quả khi:
Khi cục máu đông chặn dòng máu đến một vùng phổi, điều khủng khiếp xảy ra: phế nang vẫn nhận không khí, nhưng không có máu để trao đổi oxy → vùng chết sinh lý (dead space).
Khi cục máu đông trôi lên phổi và mắc kẹt trong động mạch phổi:
Điều này gây giảm oxy máu nhanh gây:
Cơ thể cố gắng bù trừ bằng cách thở nhanh, nhưng vì máu không đến phổi, nỗ lực này không hiệu quả.
Một phần lớn khí hít vào không tham gia trao đổi khí, làm giảm hiệu suất oxy hóa toàn cơ thể.
Việc tắc mạch làm phổi giải phóng:
Những chất này gây co mạch lan tỏa, làm tình trạng thiếu oxy càng nặng hơn.
Khi vùng phổi bị tắc không nhận máu:
Dẫn đến V/Q tăng bất thường → oxy không vào được máu → thiếu oxy mô. Ở vùng phổi còn tưới máu, cơ thể cố tăng lưu lượng máu, nhưng khả năng bù trừ không đủ.
Tắc mạch phổi làm:
Sự kết hợp giữa “phổi mất khả năng trao đổi khí” và “tim bơm máu kém” tạo nên tình trạng thiếu oxy hệ thống đột ngột và nguy hiểm.
Đó là sự kết hợp của 5 yếu tố:
Trong mọi trường hợp, thuyên tắc phổi luôn là một tình trạng cần xử trí ngay lập tức trong khoa hồi sức cấp cứu.
Trong môi trường điều trị tại bệnh viện, bác sĩ đánh giá tình trạng thiếu oxy dựa trên:
Tùy mức độ, bệnh nhân được hỗ trợ oxy để:
Tại đây, máy tạo oxy được xem là một trong nhiều thiết bị y tế hỗ trợ, được vận hành theo quy trình chuyên môn nhằm cung cấp oxy phù hợp trong từng giai đoạn điều trị.
Câu hỏi “khi nào cần dùng máy tạo oxy” xuất hiện trong các tình huống liên quan đến:
Trong thuyên tắc phổi, chỉ định cấp oxy phụ thuộc mức độ nặng và phác đồ điều trị của bác sĩ.
Việc nhận biết các yếu tố này giúp giảm nguy cơ xảy ra các tình huống cấp cứu hô hấp.
Thuyên tắc phổi không phải bệnh tiến triển chậm; nó là biến cố cấp, cần xử trí ngay tại bệnh viện.
Việc các vùng phổi mất tưới máu trong thời gian dài làm cơ thể suy kiệt nhanh chóng.
Q: Vì sao khó thở trong thuyên tắc phổi đến nhanh như vậy?
A: Vì cục máu đông làm mất ngay lập tức vùng trao đổi khí, khiến máu không nhận được oxy. Cơ thể phản xạ thở nhanh nhưng không cải thiện oxy máu.
Q: SpO₂ có luôn giảm khi bị thuyên tắc phổi không?
A: Không. Một số trường hợp SpO₂ chỉ giảm nhẹ ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, triệu chứng chủ quan thường rất dữ dội.
Q: Có phải thuyên tắc phổi luôn gây đau ngực?
A: Không phải lúc nào cũng có. Một số bệnh nhân chỉ cảm thấy khó thở hoặc hồi hộp.
Q: Người trẻ có bị thuyên tắc phổi không?
A: Có. Dù người cao tuổi có nguy cơ cao hơn, người trẻ vẫn có thể bị thuyên tắc phổi sau phẫu thuật, bất động lâu hoặc do rối loạn đông máu.
Q: Thiếu oxy trong thuyên tắc phổi có gây tổn thương não?
A: Có. Khi oxy máu giảm đột ngột, tế bào thần kinh dễ bị tổn thương do nhu cầu oxy của não rất cao.
Thuyên tắc phổi là một cấp cứu hô hấp – tim mạch với cơ chế thiếu oxy độc đáo: phế nang vẫn thông khí nhưng không được tưới máu, khiến vùng phổi mất hoàn toàn chức năng trao đổi khí. Khó thở đến đột ngột vì cơ thể rơi vào thiếu oxy mô ngay lập tức. Việc phát hiện sớm, tiếp cận hệ thống hồi sức cấp cứu và được xử trí tại bệnh viện là yếu tố quyết định để bảo vệ tính mạng người bệnh.
——————————
CÔNG TY TNHH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ VÂN LONG
YOUR NEEDS - OUR BUSINESS
Hotline: (028) 3526 2468 / 098.484.0440
Email: cskh@vl-groups.com
Website: www.vl-groups.com
Địa chỉ:
- Văn phòng HCM: Tòa nhà Fosco, D35 + D36 - 40 Bà Huyện Thanh Quan, P.Xuân Hòa, TP. HCM
- Trung tâm bảo hành: 373/14 Nguyễn Kiệm, P.Đức Nhuận, TP.HCM
- Văn phòng Hà Nội: Khu VP Hồng Hà, 38.3/1 Ngõ 109 Trường Chinh, P.Phương Liệt, Q.Thanh Xuân, Hà Nội
- Kho Tổng: 938 Quốc Lộ 1A, P.Linh Xuân, TP.HCM
🌼 Shopee: https://shopee.vn/vanlonggroups
🌼 Tiktok: https://www.tiktok.com/@thietbichamsocsuckhoe
🌼 Tiki: https://tiki.vn/cua-hang/cham-soc-suc-khoe-van-long
🌼 Lazada: https://www.lazada.vn/shop/van-long-our-needs-your-business
English